(क) स्थानीय तह भन्नाले के बुझिन्छ ?    

उत्तर: स्थानीय तह भन्नाले गाउँपालिका, नगरपालिका र जिल्ला सभालाई बुझिन्छ, जसले स्थानीय स्तरमा विकास र शासनको काम गर्छन्।

   

उत्तर: जनताले आफ्नो प्रतिनिधि वा नेता छनोट गर्न मतदान गर्ने (भोट हाल्ने) प्रक्रियालाई निर्वाचन भनिन्छ।

     

(ग) स्थानीय शासनको आवश्यकता किन पर्दछ ?    

उत्तर: गाउँ र समाजका स्थानीय समस्याहरू नजिकबाट पहिचान गरी छिटो र प्रभावकारी रूपमा समाधान गर्न स्थानीय शासनको आवश्यकता पर्दछ।

        

(घ) मतदान गर्नुपर्ने कुनै २ कारणहरू लेख्नुहोस् ।

 उत्तर: मतदान गर्नुपर्ने २ कारणहरू यस प्रकार छन्:

        १. आफ्नो क्षेत्रको विकास गर्न सक्ने योग्य प्रतिनिधि छान्न।
        २. एक असल नागरिकको रूपमा आफ्नो लोकतान्त्रिक अधिकार प्रयोग गर्न।

   

        उत्तर: कुनै पनि डर, धम्की, प्रलोभन वा पक्षपात बिना नागरिकले स्वतन्त्र रूपमा भोट हाल्न पाउने र सही नतिजा आउने निर्वाचनलाई स्वतन्त्र र निष्पक्ष निर्वाचन भनिन्छ।
 

(क) निर्वाचनमा उम्मेदवार हुन आवश्यक योग्यताको सूची बनाउनुहोस् ।       

(ख) निर्वाचन ऐन, २०७३ अनुसार कस्ता व्यक्ति निर्वाचनमा उम्मेदवार हुन सक्दैनन्, लेख्नुहोस् ।     

        

(घ) निर्वाचन नभएमा हुने कुनै ४ ओटा असरहरू लेख्नुहोस् ।      

(ङ) "निर्वाचन स्वतन्त्र र निष्पक्ष हुनुपर्छ" यस भनाइलाई पुष्टि गर्नुहोस् ।     

उत्तर: निर्वाचनले जनताको वास्तविक चाहनालाई प्रतिबिम्बित गर्नुपर्छ। यदि निर्वाचनमा धाँधली, डर वा पैसाको प्रभाव भयो भने गलत र भ्रष्ट मानिसहरूले जित्न सक्छन्। गलत मानिसले जितेमा देशको विकास हुँदैन र जनताले दु:ख पाउँछन्। निष्पक्ष निर्वाचनले मात्र सही र योग्य नेता चुन्छ जसले लोकतन्त्रलाई बलियो बनाउँछ। त्यसैले निर्वाचन पूर्ण रूपमा स्वतन्त्र र निष्पक्ष हुनुपर्छ।

 

$[\textbf{\textcolor{blue}{NEW BOOK - 2083}}]$​

ख) खराब मानिस निर्वाचित भएमा कस्ता समस्या आउँछन्?

(What problems occur if bad people are elected?)

उत्तर: खराब मानिस चुनिएमा समाजमा धेरै समस्याहरू आउँछन्:

1. ​भ्रष्टाचार (Corruption): विकासका लागि आएको बजेट वा पैसाको दुरुपयोग हुन सक्छ।
2. ​अन्याय (Injustice): पावरको गलत प्रयोग गरेर सोझा जनतालाई दुःख दिन सक्छन्।
3. ​विकास रोकिने (Stoppage of Development): बाटो, शिक्षा र स्वास्थ्य जस्ता कामहरू समयमा र सही तरिकाले हुँदैनन्।

​

ग) जिल्ला समन्वय समिति कसरी बन्दछ?

(How is the District Coordination Committee formed?)

​उत्तर: जिल्ला समन्वय समिति (DCC) यसरी बन्दछ:

• ​जिल्ला भित्रका गाउँ कार्यपालिका र नगर कार्यपालिकाका सदस्यहरूले यसको चुनाव गर्छन्।
• ​यसमा एक जना प्रमुख (Chief), एक जना उपप्रमुख (Deputy Chief) र कम्तीमा ३ जना महिला सहित जम्मा ९ जना सदस्यहरू रहन्छन्।
• ​यसको मुख्य काम स्थानीय तहहरू बीच Coordination (तालमेल) मिलाउनु हो।

​

घ) निर्वाचन नभएमा हुने कुनै ४ ओटा असरहरू लेख्नुहोस्।

(Write any 4 effects of not having an election.)

​उत्तर: चुनाव (Election) नभएमा यस्ता असरहरू पर्छन्:

1. ​लोकतन्त्र कमजोर हुने (Weak Democracy): जनताले आफ्नो प्रतिनिधि छान्न पाउने अधिकार हराउँछ।
2. ​विकास सुस्त हुने (Slow Development): नयाँ योजना बनाउने र काम गर्ने 'Leaders' को अभाव हुन्छ।
3. ​उत्तरदायित्व नहुने (Lack of Accountability): नेताहरू जनताप्रति जिम्मेवार हुँदैनन्।
4. ​तानाशाही बढ्न सक्ने (Risk of Dictatorship): शक्ति एकै ठाउँमा थुप्रिएर मनपरी चल्न सक्छ।

​

ङ) वडा समितिमा को को रहन्छन्?

(Who are the members of a Ward Committee?)

​उत्तर: वडा समितिमा जम्मा ५ जना सदस्यहरू रहन्छन्:

1. ​एक जना वडा अध्यक्ष (Ward Chairperson)।
2. ​दुई जना खुला सदस्य (Open Members)।
3. ​एक जना महिला सदस्य (Woman Member)।
4. ​एक जना दलित महिला सदस्य (Dalit Woman Member)।

(क) स्वतन्त्र र निष्पक्ष निर्वाचनका आधारहरू उल्लेख गर्नुहोस्।      

(ख) तपाईंले मतदान गर्न पाउनुभयो भने कस्ता व्यक्तिलाई आफ्नो मत प्रदान गर्नुहुन्छ ? लेख्नुहोस् ।  

उत्तर: मैले मतदान गर्न पाएँ भने म इमान्दार, समाजसेवामा समर्पित र विकासप्रेमी व्यक्तिलाई आफ्नो मत प्रदान गर्छु। म भ्रष्टाचार नगर्ने, सबैलाई समान व्यवहार गर्ने, र स्थानीय विकासका लागि स्पष्ट योजना भएको उम्मेदवार छान्छु। म कुनै पनि जात, धर्म वा पैसाको प्रलोभनमा पर्दिनँ। जसले शिक्षा, स्वास्थ्य र रोजगार जस्ता आधारभूत कुराहरूमा ध्यान दिन्छ र जनताको समस्यालाई आफ्नै समस्या सम्झेर काम गर्छ, म त्यस्तो योग्य व्यक्तिलाई मात्र भोट हाल्छु।

          

(ग) निर्वाचन भनेको के हो ? यदि स्थानीय निर्वाचन भएन भने यसको कस्तो असर पर्दछ ?

 उत्तर: योग्य र सक्षम प्रतिनिधि छनोट गर्न नागरिकले आफ्नो मताधिकार प्रयोग गर्ने प्रक्रिया नै निर्वाचन हो।

        यदि स्थानीय निर्वाचन भएन भने यसको गम्भीर असर पर्दछ। पहिलो कुरा, गाउँपालिका वा नगरपालिकामा जनताका गुनासा सुन्ने र समस्या समाधान गर्ने आधिकारिक जनप्रतिनिधि हुँदैनन्। दोस्रो, स्थानीय स्तरमा बाटोघाटो, पुल, विद्यालय जस्ता विकास निर्माणका कामहरू ठप्प हुन्छन्। बजेटको सही सदुपयोग नहुन सक्छ र भ्रष्टाचार बढ्ने सम्भावना हुन्छ। जनता र सरकारबीचको सम्बन्ध टुट्छ, जसले गर्दा लोकतान्त्रिक व्यवस्था नै कमजोर हुन पुग्छ। त्यसैले समयमै स्थानीय निर्वाचन हुनु अति आवश्यक छ।

 

[New Book]

प्रश्न ३ (क): स्थानीय तहका अधिकारहरू के के हुन्? उल्लेख गर्नुहोस्।

(What are the powers/rights of local levels? Mention them.)

उत्तर: नेपालको संविधान अनुसार स्थानीय तह (Local Level) लाई आफ्नो क्षेत्रको विकास र व्यवस्थापन गर्न विभिन्न अधिकारहरू दिइएको छ। ती मुख्य अधिकारहरू तल सुचीबद्ध छन्:

• स्थानीय कर संकलन (Local Tax Collection): गाउँपालिका वा नगरपालिकाले घर बहाल कर, सम्पत्ति कर, र व्यवसाय कर जस्ता 'Local Taxes' हरू उठाउन पाउँछन्।
• आधारभूत शिक्षा (Basic Education): विद्यालय शिक्षा (कक्षा १२ सम्म) को रेखदेख, शिक्षक व्यवस्थापन र 'Education' को गुणस्तर सुधार्ने अधिकार स्थानीय तहमा हुन्छ।
• स्वास्थ्य सेवा (Health Services): स्थानीय अस्पताल, स्वास्थ्य चौकी (Health Posts) र सरसफाईको व्यवस्थापन गर्ने काम।
• स्थानीय सडक र पूर्वाधार (Local Infrastructure): आफ्नो क्षेत्र भित्रका साना सडक, ढल, र खानेपानी (Water Supply) को योजना बनाएर काम गर्ने।
• कृषि र पशुपालन (Agriculture & Livestock): किसानहरूलाई सहयोग गर्ने र कृषि उत्पादन बढाउने कार्यक्रमहरू चलाउने।
• बजार व्यवस्थापन (Market Management): स्थानीय हाट-बजारको रेखदेख गर्ने र उपभोक्ताको अधिकार सुरक्षित गर्ने।
• विपद व्यवस्थापन (Disaster Management): बाढी, पहिरो वा आगलागी जस्ता 'Natural Disasters' को बेला जनतालाई राहत र सुरक्षा दिने।
• कानुनी कार्य (Judicial Functions): सानातिना स्थानीय झगडाहरू मिलाउन 'Judicial Committee' (न्यायिक समिति) मार्फत न्याय दिने।